Định nghĩa chi tiết
Federal là tính từ chỉ những điều liên quan đến hệ thống chính phủ liên bang hoặc chính phủ trung ương của một quốc gia. Từ này thường được dùng trong ngữ cảnh chính trị và hành chính công.
Các ý nghĩa chính:
Liên quan đến liên bang — chỉ tổ chức hoặc hoạt động của chính phủ trung ương (đối lập với tiểu bang hay địa phương)
- Federal government = chính phủ liên bang (trung ương)
- Federal law = luật liên bang áp dụng trên toàn quốc
Hệ thống phân quyền — hệ thống chính phủ nơi quyền được chia sẻ giữa nhiều cấp độ
- Ví dụ: Mỹ, Đức, Úc đều là các liên bang có hệ thống federal
Phân biệt các từ gần giống
| Từ | Ý nghĩa | Phạm vi |
|---|---|---|
| Federal | Liên bang, chính phủ trung ương | Toàn quốc, quyền lực tập trung |
| State | Tiểu bang, địa phương | Vùng cụ thể, quyền lực phân tán |
| National | Quốc gia, dân tộc | Toàn lộ, liên quan đến cả nước |
| Local | Địa phương, từng vùng | Khu vực nhỏ, cộng đồng |
Lưu ý: National có phạm vi rộng hơn và tổng quát hơn federal. Một quốc gia không liên bang vẫn có chính phủ quốc gia (national government), nhưng chỉ những liên bang mới có chính phủ federal.
Các cụm từ thường gặp
- Federal Bureau of Investigation (FBI) = Cục Điều tra Liên bang (Mỹ)
- Federal Reserve = Cục Dự trữ Liên bang (ngân hàng trung ương Mỹ)
- Federal election = bầu cử toàn quốc
- Federal court = tòa án liên bang
- Federal funding = kinh phí từ chính phủ trung ương
Mẹo nhớ
Fed- từ gốc Latin foederus = "hiệp ước, liên minh". Federal = liên quan đến sự liên kết của nhiều tiểu bang thành một tổng thể (liên bang). Hãy nhớ: Federal = Federation + -al (tính từ).
Câu hỏi thường gặp
Q: "Federal" có thể dùng làm danh từ không?
A: Hiếm khi. Thỉnh thoảng trong tiếng Anh cũ hoặc lịch sử (thời nội chiến Mỹ), "federal" được dùng như danh từ để chỉ "người ủng hộ liên bang", nhưng ngày nay chủ yếu là tính từ. Bạn sẽ thấy federalist (danh từ: người tin vào chủ nghĩa liên bang) thường hơn.
Q: Sự khác biệt giữa "federal" và "confederal" là gì?
A:
- Federal: quyền lực tập trung ở trung ương, tiểu bang tuân theo
- Confederal: các tiểu bang/thành viên giữ độc lập cao hơn, chính phủ trung ương yếu hơn
Ví dụ: EU là hệ thống confederal; Mỹ là hệ thống federal.